Kış aylarında hangi vitaminler alınmalı derseniz listenin başında D vitamini durur, çünkü güneş ışığı azaldığında vücut onu daha az üretir. Diğer vitaminler sofranıza ve kişisel durumunuza göre değişir. Raftaki her kutuyu birden almanız gerekmez. Çeşitli bir kış sofrasından C vitamini, A vitamini ve B grubu kolayca gelir.
Önce D vitamininin kışın neden düştüğüne, ardından hangi vitaminin kışlık sofradan kolayca geldiğine bakıyoruz. Etiketteki beyan dili, D vitamininin günlük üst sınırı ve vitaminleri hangi öğünle eşleştireceğiniz de yazının devamında yer alıyor. Evde zaten birkaç kutu varsa, bunların toplamını nasıl okuyacağınızı da göreceksiniz. Amaç, ihtiyacınız olmayan bir kapsülü sepetten çıkarmanıza yardım etmek.
Takviye Sofranın Yerini Almaz, Eksik Kalanı Tamamlar
Vitamin takviyesi, besinden gelen vitaminin yerini tutmaz, eksik kalan kısmı tamamlar. Tabağınız çeşitliyse takviyeye düşen pay küçülür. Vitaminler vücudun az miktarda ihtiyaç duyduğu organik bileşiklerdir. Demir, çinko ve magnezyum gibi mineraller ise topraktan ve sudan gelen inorganik elementlerdir, etikette yan yana yazsalar da aynı şey değildir.
Kışın sofrada çeşitlilik daralır. Yaz sebzeleri tezgâhtan çekilir, öğünler daha çok tencere yemeği, makarna ve ekmek etrafında döner. Bazı vitaminler bu değişimden pek etkilenmez. Bazıları ise neredeyse tamamen güneşe bağlıdır.
Listeyi güneşe çıkma süreniz, sofranız, yaşınız ve kullandığınız ilaçlar belirler. Tahmin yerine ölçüm daha sağlam bir yoldur. Belirtiler ve kan değerleri üzerinden düşünmek isterseniz hangi vitamin eksikliği hangi belirtiyi verir yazımız iyi bir başlangıç noktası sunar.
D Vitamini Kışın Neden Düşer? Cilt Güneşi Göremiyor
Vücut D vitaminini, çıplak cilt güneş ışığına maruz kaldığında kendisi üretir. Kışın bu üretim yolu daralır. Güneş daha alçaktan gelir, gün kısalır, kollar ve bacaklar kalın giysilerin altında kalır.
Ofiste cam kenarında geçen bir öğle arası insana güneşte oturmuş gibi gelir. Cilt için öyle değildir. Cam arkasından gelen ışıkla D vitamini üretilmez, yani masanıza vuran güneş hesaba girmez.
Dışarı çıktığınız günlerde bile üretimi azaltan başka etkenler vardır:
- Bulutlu, kapalı geçen günler
- Şehirlerde yoğunlaşan hava kirliliği
- İleri yaş: aynı güneş altında üretim daha düşük kalır
- Koyu cilt rengi
Sofra bu açığı kolayca kapatmaz. D vitaminini doğal olarak içeren besin çok azdır ve besinlerden gelen D vitamininin büyük bölümü zenginleştirilmiş gıdalardan sağlanır.
D vitamini, kalsiyumun normal emilimine ve bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur. Gününüzün çoğu kapalı mekânda geçiyorsa listede ilk bakacağınız vitamin budur.
Kışlık Sofradan Hangi Vitamin Karşılanır, Hangisi Karşılanmaz?
Kışın pazar tezgâhı yaza göre sade görünür, ama sepete giren portakal, lahana, havuç ve bir dilim balkabağı birçok vitamini karşılar. Aşağıdaki tablo kışlık besinlerle hangi vitaminin kolay, hangisinin zor tamamlandığını genel hatlarıyla gösterir. Omega 3 bir vitamin değil, yağ asididir. Kış takviyelerinde sık geçtiği için tabloya eklendi.
| Vitamin | Kışlık besin örneği | Sofradan karşılama |
|---|---|---|
| C vitamini | Portakal, mandalina, lahana, kırmızı biber | Kolay |
| A vitamini | Havuç, balkabağı | Kolay |
| B grubu | Mercimek, nohut, yumurta, tam tahıllı ekmek | Kolay |
| E vitamini | Fındık, ceviz, badem, bitkisel yağlar | Orta, düzenli kuruyemiş ister |
| Omega 3 | Hamsi, palamut gibi yağlı balıklar | Orta, balık sofraya girmezse zorlaşır |
| D vitamini | Yağlı balık, zenginleştirilmiş gıdalar | Zor |
Tablonun son satırı kışın asıl açığını gösterir: D vitamininde sofra tek başına zorlanır. Yağlı balık sofranıza düzenli giriyorsa omega 3 satırı da sizin için kolaya yaklaşır.
C Vitamini ve Çinko: Etikette Hangi İfade Beyan, Hangisi Beklenti?
C vitamini ve çinko, kış takviyelerinde en sık rastlanan iki bileşendir. Etikette yanlarına yazılan cümleler ise aynı ağırlıkta değildir. Onaylı beyan şöyledir: C vitamini, bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur.
Kalıp, bir bileşenin vücuttaki normal işleyişe katkısını anlatır. Etiketteki diğer cümleleri de aynı ölçüyle tartabilirsiniz.
Çinko, vücutta pek çok enzimin çalışmasında yer alan bir mineraldir. Etikette işinize yarayacak bilgiler şunlardır:
- Bileşenin adı ve formu, örneğin çinkonun hangi bileşik halinde bulunduğu
- Bir servisteki miktar ve günde kaç servis kullanılacağı
- Aynı kapsülde başka hangi vitamin ve minerallerin bulunduğu
Etiketteki ifadeleri her zaman miktar ve bileşen bilgisiyle birlikte okuyun.
C vitamininin hangi besinlerde bulunduğunu ve vücuttaki yerini C vitamini nediryazımızda anlattık.
D Vitamininde Üst Sınır 4.000 IU: Takviye Öncesi 4 Kontrol
Yetişkinler için D vitamininin günlük üst sınırı 100 mcg, yani 4.000 IU'dur. ABD'de önerilen günlük miktar 1 ile 70 yaş arası için 15 mcg (600 IU), 71 yaş ve üzeri için 20 mcg (800 IU) olarak belirlenmiştir. Rakamlar ABD'ye ait referans değerlerdir. Sınırın üzerindeki miktarlar için hekiminize danışın.
Kendi kararınızla bir kutu almadan önce şu dört kontrolü yapın:
- Kan testi ile mevcut düzeyinizi öğrenin. Ölçüm yoksa her miktar tahmindir.
- Etiketleri toplayın. Dolapta bir multivitamin kutusu ve yanında bir D vitamini damlası varsa, ikisinin D vitamini satırını alt alta yazıp toplayın. D vitamini içeren bir ürünü (örneğin D3K2 Vitamin D3 ve K2 damla) başka bir formülle birlikte kullanıyorsanız sınır bu toplama göre okunur.
- Düzenli ilaç kullanıyorsanız önce hekiminize danışın. D vitamini bazı ilaçlarla etkileşebilir.
- Birimi kontrol edin. Etiket miktarı mcg ya da IU ile verebilir. Hesap kolaydır: 1 mcg D vitamini 40 IU eder, 25 mcg ise 1.000 IU'ya karşılık gelir.
Yağda ve Suda Çözünen Vitaminler Günün Hangi Öğününe Yakışır?
Vitaminler çözündükleri ortama göre iki gruba ayrılır ve bu ayrım, onları hangi öğünle eşleştireceğinizi belirler. İki grubun farkı şöyle:
- Yağda çözünen A, D, E ve K vitaminleri, yağ içeren bir öğünle daha iyi emilir. Kahvaltıda yumurta, zeytin ve zeytinyağlı bir tabakla almak bu koşulu kendiliğinden karşılar. Bir avuç cevizle geçen ara öğün de aynı işi görür.
- Suda çözünen C vitamini ve B grubu öğüne bu kadar bağlı değildir, gün içine yayılarak alınabilir. Kesin bir saat kuralı yoktur.
D vitaminini sabah mı akşam mı almanın daha iyi olduğu sık sorulur. İki saati doğrudan karşılaştıran bir çalışma bilinmiyor. Saat yerine düzene odaklanmak daha çok işe yarar: her gün aynı öğüne bağlanan kapsül kolay unutulmaz.
Takviyelerin günün hangi saatine yerleştirilebileceğini vitaminler ne zaman alınmalıyazımızdaki çizelgede bulabilirsiniz.
Raf Önünde 5 Dakikada Kış Takviyesi Seçimi
Rafa yönelmeden önce evdeki kutuları masaya dizin. Her etiketin içindekiler bölümünü okuyun ve aynı bileşenin kaç üründe geçtiğini not edin. İki ayrı üründe D vitamini ya da çinko görüyorsanız, üçüncüsünü almadan önce durun.
Raftaki kutunun ön yüzüne değil arka yüzüne bakın. Vaat cümleleri sizi bir yere götürmez. Bileşen adı ve bir servisteki miktar götürür. Ardından sofranızı düşünün: hangi besin grubu bu kış eksik kalıyorsa seçimi ona göre yapın.
Ayrı ayrı beş kutu yerine ihtiyacınızı karşılayan tek bir formül de yeterli gelebilir. Çoklu formül tercih ederseniz o kutunun etiketini de aynı yöntemle, satır satır okuyun. Eve dönünce kutuyu serin, kuru bir yerde ve kapağı sıkıca kapalı saklayın.
Özetle
Kışa girerken her şişeyi sepete atmak yerine bir sıra izleyin. D vitamini için önce kendi değerinizi öğrenin, evdeki ürünlerin toplamını sınırla kıyaslayın. Sofranız renkliyse diğer vitaminler için ek kutuya gerek kalmayabilir. Raftaki kutuyu vaadine göre değil, arkasındaki satırlara göre seçin ve kullanımı her gün aynı öğüne bağlayın. Emin olmadığınız her noktada kararı hekiminizle birlikte verin.